هم‌اندیشی با موضوع کرسی‌های نظریه پردازی جنسیت در پژوهشکده زن و خانواده برگزار شد

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده زن و خانواده، حجت الاسلام والمسلمین محمدرضا زیبایی‌نژاد رئیس پژوهشکده زن و خانواده در ابتدای این جلسه با ارائه گزارشی از فعالیت‌های مجموعه اظهار داشت: زاویه دید در موضوع زنان، بسیار مهم است و باید توجه داشت که در این حوزه موضوعی مغفول نماند. وی تصریح کرد: البته هدف ما تعدیل و تجمیع نگاهها پیرامون موضوع زن است و در این باره به پژوهشگرانی از میان خواهران و برادران نیاز داریم؛ چرا که تک جنسیتی‌شدن به مصلحت ما نیست. حجت‌الاسلام‌والمسلمین زیبایی‌نژاد با بیان اینکه چالش‌هایی در حوزه زن و خانواده احصا شده عنوان کرد: در این باره راهکارهای علمی و پژوهشی زیادی ارائه شده که تحت عنوان سیاست‌های پژوهشکده دنبال می‌شود. وی بیان کرد: نخستین مساله ما در حوزه مطالعات زن، بررسی مسائل از ابعاد مختلف است؛ بررسی حوزه زن، از دو جهت بسیار خطیر است؛ یک جهت اینکه ممکن است به نگاههای جامد و یا نگاه فمینیستی مبتلا شویم و دیگری ممکن است زاویه دید ضعیف باشد و برخی از نکته‌های مهم مغفول بماند. رئیس پژوهشکده زن و خانواده خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات جدی این است که حوزه مطالعات زنان، در برخی از برهه‌ها حوزه علمی تلقی نشده بود و مدت‌ها طول کشید که حوزه مطالعات زنان، علمی تلقی شود، پس از آن نیز با کمبود نخبه مواجه بودیم و برای حل مشکل سیاست پرورش نخبه علمی را از چند جهت پیگیری کردیم. وی اظهار داشت: طراحی رشته‌ها یکی از اقدامات مهم بود و در این باره سطح 3 مطالعات زنان در حوزه را پشنهاد دادیم که تصویب و یک سال بعد یعنی در سال 90 راه اندازی شد؛ همچنین نخستین دوره دکتری مطالعات زنان در قالب فقه گرایش را طراحی کردیم که در دانشگاه ادیان اجرا شد. حجت‌الاسلام‌والمسلمین زیبایی‌نژاد گفت: پس از حمایت علمی، از دهه هشتاد مسیر دوره‌های کارورزی را شروع کرده و به جذب همکاران علمی پرداختیم.

رئیس پژوهشکده زن و خانواده بیان کرد: پیش بینی تحولات روز علمی، یکی از رویکردهای پژوهشکده بود که برخی از رویدادهای علمی داخل و خارج از کشور مورد بررسی قرار گرفت. وی ادامه داد: در قالب برنامه راهبردی چهارم نیز، رصد اکادمی‌های پیشرو دنیا در حوزه زن و خانواده معطوف به مسائل زنان ایران و اسلام صورت گرفت و آکادمی‌های 5 کشور دنیا از جمله کانادا و امریکا و المان و فرانسه و هلند ارزیابی گردید که در این باره اثری علمی در 600 صفحه در حال انتشار است. حجت‌الاسلام‌والمسلمین زیبایی‌نژاد عنوان کرد: هر سال در هفته پژوهش رویدادهایی چون تحلیل وضعیت کتاب پیرامون چهره زنان در عصر معاصر و تحولات حوزه نشر زنان بررسی می‌شود.
وی اظهار داشت: در طول سالهای اخیر پروژه‌های ملی متعددی در حوزه زنان و خانواده به ثمر رسیده و یکی از پروژه‌های راهبری بررسی تحولات 40 ساله زنان پس از انقلاب بوده است که به جریان‌های زنانه پس از انقلاب به لحاظ علمی می‌پردازد. رئیس پژوهشکده زن و خانواده خاطرنشان کرد: برگزاری هم اندیشی‌های مختلف با موضوعات علمی روز جهان در حوزه زنان و استفاده از ذخیره علمی در تولید علم در این حوزه جهت پرکردن خلاها‌ از جمله اقدامات پژوهشکده در سالهای متمادی است. وی گفت: در ارتباط با سیاست خانواده، خلاهای نگاه‌های تک ساحتی وجود دارد و در این مرکز تلاش شده پژوهش‌ها به سمت نگاه جامع برود و در این راستا نگاه‌های میان رشته‌ای در موضوعاتی با برش‌های اجتماعی و فرهنگی دنبال شد تا در تولید علم ایده‌ها بالنده شود.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین زیبایی‌نژاد افزود: بررسی مسئله جنسیت در الاهیات و فقه و گفتگوهای کارشناسی در مسائل روز و مباحث نظری پیرامون جنسیت و استفاده از تجربیات نهادی یکی از دغدغه‌های مهم ماست؛ از طرفی گفتمان‌سازی علمی یکی از سیاست‌های مهم پژوهشکده است. وی بیان کرد: انجام پروژه‌های مشترک با نهادهای علمی و دانشگاهی و پژوهشی نیز از اقدامات مهم بوده که در این مسیر تاکنون 25 پروژه مشترک اجرا شده و یا در مسیر اجراست. رئیس پژوهشکده زن و خانواده عنوان کرد: شکل‌دهی به حلقه‌های پیرامونی یکی از رویکردهای مهم نخبگان مجموعه است و در دوره‌های کارورزی، تعدادی از پژوهشگران و کارشناسان،  حلقه پیرامون پژوهشکده را تشکیل می‌دهند. وی همچنین تولید نشریه حورا و فصل نامه مطالعات جنسیت را برای گفتمان‌سازی علمی از دیگر اقدامات پژوهشکده برشمرد و تصریح کرد: ما موسس انجمن زن و خانواده هستیم و در تلاشیم انجمن علمی دانشگاه را با هدف مطالعات علمی و زن خانواده در تهران راه‌اندازی کنیم. حجت‌الاسلام‌والمسلمین زیبایی‌نژاد خاطرنشان کرد: سیاست تعامل با حاکمیت از جمله رویکردهاست و پروژه‌های ملی برای حاکمیت به نتیجه رسانده‌ایم. وی در ادامه افزود: در حوزه بین‌الملل چالش‌هایی وجود دارد و هنوز سازمانی در این باره شکل نگرفته، البته کنش‌های بین‌المللی داریم و تاکنون 12 اثر تولیدی پژوهشکده به زبان عربی و 2 اثر به زبان فرانسه ترجمه شده است. کتاب‌خانه قم با 14 هزار جلد کتاب و کتاب‌خانه تهران با 11 هزار جلد در خدمت پژوهشگران است. وی در حوزه خدمات پژوهشی عنوان کرد: پژوهشکده،مهم‌ترین کتاب‌خانه زن و خانواده در کشور را داراست و کتاب‌خانه قم با 14 هزار جلد کتاب و کتاب‌خانه تهران با 11 هزار جلد و کتاب‌خانه دیجیتال با 23 هزار کتاب در خدمت پژوهشگران است ؛ ضمن اینکه 42 هزار متن مقاله در موضوعات مختلف در سراسر کشور گردآوری شده است.

فعالیت بین‌المللی با رویکرد اسلامی و ایرانی و انقلابی در مورد زن دنبال می‌شود
در ادامه این نشست خانم فریبا علاسوند عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده پیرامون فعالیت‌های گروه مطالعات نظری پژوهشکده اظهار داشت: این گروه از سال 1382 با هدف تبیین دیدگاه‌های اسلامی در حوزه مطالعات فلسفی و کلامی شکل گرفت و در حقیقت مطالعات نظری این گروه می‌تواند مبنای تحلیل در گروه‌های علمی دیگر قرار گیرد.
وی در مورد هدف گذاری کلان گروه مطالعات نظری بیان کرد: پژوهش‌ها و مطالعات بنیادى براساس معارف و ارزش‌های اسلامی در عرصة زن و خانواده در شاخه های علمی مرتبط با مباحث فلسفی و کلامی و تبدیل شدن به مرجعی برای تولید و بازتولید نظریات و مباحث علمی فلسفی و کلامی در حوزه مطالعات زنان خانواده و پرورش پژوهشگران، اساتید و كارشناسان در این حوزه از جمله این اهداف است. عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده در ادامه با اشاره به برخی اقدامات انجام شده در حوزه بین الملل تصریح کرد: در حوزه بین‌الملل نیز فعالیت‌هایی از 21 سال قبل کلید خورد و سفرهای علمی مختلفی به کشورهای اروپایی و عربی داشتیم و میزبان نخبگان علمی خارجی نیز بوده‌ایم. وی اظهار داشت: متاسفانه در زمینه فعالیت‌های حوزه بین‌الملل، دچار محدودیت‌هایی هستیم و این امر موانعی را به وجود می‌آورد در حالی که مبانی اسلامی و ایرانی و انقلابی در مورد زن می‌تواند دستاوردهای خوبی را در عرصه بین الملل همراه داشته باشد. پژوهش‌های فقه و حقوق پژوهشکده زن و خانواده مورد استقبال نخبگان علمی قرار گرفته است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین امیر مهاجرمیلانی عضو هیات علمی پژوهشکده زن و خانواده نیز در این هم‌اندیشی پیرامون گروه فقه و حقوق گفت: این گروه از سال 1388 با هدف بررسی مباحث نو‌پدید فقهی و یا مباحث اجتماعی و راهبردی فقهی در حوزة زن و خانواده، تاسیس گردید. وی با اشاره به اینکه اعضا دارای تحصیلات عالی حوزه و دانشگاه هستند، بیان کرد: واحد حقوق به سمت موضوعات خاص رفته است و پژوهشهای متعددی در مورد حقوق زنان و خانواده انجام داده و آثاری را تولید کرده که مورد استقبال نخبگان علمی قرار گرفته است؛ در این مسیر، فقه و قانون ایران معاصر یکی ازپژوهش‌هاست. 165 کرسی علمی در طول سه سال گذشته در حوزه‌های علمیه خواهران برگزار شد
در ادامه این هم‌اندیشی حجت‌الاسلام‌والمسلمین علیزاده، مدیر حوزه‌های علمیه خواهران با اشاره به اینکه امیدواریم این نشست نویدبخش حرکت فاخر علمی در حوزه زن و خانواده باشد افزود: در سه سال گذشته هر سال 55 کرسی ترویجی در حوزه خواهران برگزار شده و جمعا 165 کرسی داشته‌ایم. وی بیان کرد: بیش از 200 هزار نفر در بدنه حوزه علمیه خواهران، در حال تحصیل و یا فارغ‌التحصیل هستند که یک بدنه علمی بزرگ و گسترده در کشور است که جریان‌سازی کلانی را رقم می‌زنند.

برگزاری همایش خانواده مقاوم چالش‌های اخلاقی در جهان متحول، گفتمان علمی خوبی را دنبال کرد
دکتر زهرا شریف یکی از اعضای پژوهشکده زن و خانواده و دبیر اجرایی همایش خانواده مقاوم چالش‌های اخلاقی در جهان متحول در خصوص برگزاری این همایش در مجموعه عنوان کرد: این همایش با فراخوان تجربه‌نگاری با همراهی نهادهای علمی پژوهشی و سیاستگذاران فرهنگی رقم خورد. وی تصریح کرد: در فضای کنونی، چالش‌های مهم بنیانی وجود دارد و خانواده از درون باید مقاوم باشد و این مقاومت را به جامعه سرریز نماید؛ این همایش به همین منظور در 11 محور شکل گرفت و رصد تراث موجود در حوزه بین‌الملل یکی از اهداف آن به شمار می‌رفت. شریف ادامه داد: رویکرد ما در این همایش گفتگوی ادیانی بود و در این باره 4 کتاب ترجمه شد؛ همچنین در خصوص تجربه‌نگاری 10 مصاحبه با اهالی علم و پژوهش در رشته‌های مختلف انجام گرفت و 50 پیش‌نشست و 10 پنل علمی در قم و 10 پنل علمی در تهران در این خصوص برگزار شد. وی اظهار داشت: در این همایش گفتمان مقاومت شکل گرفت و در امتداد این مفاهیم، ادبیاتی را ایجاد کردیم و پیشنهادهایی در خصوص ایجاد انجمن بین‌المللی اندیشمندان خانواده‌گرا با مرکزیت حوزه علمیه بانوان و پژوهشکده زن و خانواده صورت گرفت.

بانوان، میدان داران اصلی خیابان‌ها در حماسه‌آفرینی هستند
آیت‌الله علی اکبر رشاد عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز در این هم‌اندیشی با ابراز خرسندی از تلاش‌های علمی پژوهشکده زن و خانواده خاطرنشان کرد: آنچه با انقلاب اسلامی روی داد و آنچه که میراث امام خمینی(ره)، رهبر کبیرمان می‌دانیم به مرور جامع‌تر و شناخته‌تر شد و با شهادت آیت‌الله خامنه‌ای، قائد عظیم‌الشان عزیزمان نیز ارزش میراث ایشان را بیش از گذشته می‌دانیم. وی افزود: ما در یک مقطع تاریخی مهمی قرار گرفته‌ایم که هیچ نسلی از بشر و مسلمانان چنین شانس و اقبالی نداشته‌اند که در چنین ظرف تاریخی قرار گرفته باشند؛ ما نسلی عجیب در جهان هستیم و اگر قابل مقایسه باشد با نسلی که در عصر بعثت بودند می‌توانیم مقایسه شویم.

رئیس شورای حوزه‌های علمیه تهران اظهار داشت: اصولا بنده ذهنیت مثبتی نسبت به پژوهشکده زن و خانواده دارم؛ مجموعه‌ای که از اوایل تاسیس به عنوان دفتر مطالعات زن و خانواده، فعالیت‌های علمی خوبی داشت و دورادور با آن آشنا بودیم. وی بیان کرد: این مجموعه وقتی به پژوهشکده تبدیل شد، هویت پیدا کرده و کمیت و کیفیت فعالیت‌ها مشخص‌تر شده و این تحول و ارتقای درستی بود که انجام گرفت؛ در واقع اینجا پژوهشکده‌ای حوزوی به شمار می‌رود و رویکرد مثبت علمی دارد. وی تصریح کرد: در پژوهشکده قائدتا باید به دستگاه رسیده باشیم و دستگاه نگرشی و بینشی و آموزشی و کنشی دین در قلمرو زن و خانواده باید کشف شود و ما به عنوان پیش فرض قبول داریم که نسبت به همه امور و شئون دین، دستگاه ارائه می‌کند و یک مشت گزاره های پراکنده نیست. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: در هر حوزه ای باید دستگاه را کشف کنیم که کلید حل عمده ابهامات است و اگر آن را پیدا کنیم، برای پاسخ هر مسئله ای، مبنا داریم. وی گفت: موضوع دیگر بحث مقاصدالشریعه است که بر نوسازی علم اصول تاثیر دارد که دو سالی است نظمی بر آن زده و بر اصول‌مان حاشیه‌ای بر متمم مفاهیم برای توسعه معنای متن زده‌ایم و این اثر را خودمان نوشته‌ایم که مباحث مختلفی مورد بحث است. آیت‌الله رشاد افزود: یکی از کلیدی‌ترین مساله در مقاصد الشریعه حوزه زن و خانواده است که باید کار شود و بنده علاقه مند هستم از فعالیت‌های علمی در این عرصه مطلع شوم.
وی بیان کرد: مسائل مختلفی در حوزه زن و خانواده وجود دارد و امام راحل(ره)، مبانی زیادی در این زمینه داشتند و پس از ارتحال ایشان، رهبر شهیدمان نیز نگاه ویژه‌ای به مسائل زن و خانواده داشت.

رئیس شورای حوزه‌های علمیه تهران عنوان کرد: رهبری هنرهایی داشتند که یکی از آنها توجه به زیرساختهای فرهنگ بود و گاهی تعابیر و ترکیب‌های خاصی را ابداع می‌کردند که مدبرانه و حکیمانه مسائل را مطرح نمایند؛ برای مثال تعبیر انسان 250 ساله یک نگاه کلان ایشان به زندگی معصومین بود. وی اظهار داشت: باید کمک کنیم تا میراث رهبر شهیدمان به خصوص در حوزه زن و خانواده در جامعه حفظ شود؛ باید بتوانیم نظرات و قلمرو ادبیات و آرا و نگاه ایشان را جمع‌آوری کنیم و نظر ایشان را در مورد بسیاری از مسائل احصا نماییم. آیت‌الله رشاد خاطرنشان کرد: امام شهید جملات و تعابیری داشتند که وقتی می‌شنیدیم بعدها به روایتی و آیاتی می‌رسیدیم و می‌دیدیم ترجمه آیه و روایتی بود و معلوم است ذهن ایشان آغشته به فرهنگ وحی بود وایشان ذهنیت وحیانی در مورد مسائل مختلف داشتند. وی گفت: تعبیری از امام راحل وجود داشت که از دامن زن، مرد به معراج می‌رود و این جمله از مفاهیم والایی برخوردار است و یا تعبیر رهبر شهید در مورد الگوی سوم زن، تعابیری دقیق از نقش زن در جامعه دارد و اینها نشان دهنده تدابیر حکیمانه امامین انقلاب در مورد نقش زن است. رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: کلمات امام شهید در عینیت نقش زن بسیار عجیب است؛ ما در تجمعات این روزها و شبها، حماسه بانوان را می‌بینیم و در سراسر کشور شاهدیم بانوان، میدان داران اصلی خیابان‌ها در حماسه‌آفرینی هستند؛ باید روی نقش بانوان، کار علمی صورت بگیرد و ببینیم چطور شد که زنان این گونه جلودار نهضت شدند.

وی بیان کرد: ما نیاز به مطالعه علمی و جدید داریم که لایه تمدنی نقش بانوان را بررسی نماید؛ حرکت خودجوش مردم و بانوان نشان دادند تمدن نوین یک شعار نیست، بلکه قدرت جدید جهانی ظهور کرده است و زنها نقش مهمی در آن دارند و این پدیده مبارکی برای حوزه است. آیت‌الله رشاد در خصوص برگزاری کرسی‌های تخصصی عنوان کرد: در سال 81 جمعی از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی نامه‌ای خدمت آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر شهیدمان نوشتند و ایشان در اسرع وقت پاسخ دادند که منتشر شد. وی تصریح کرد: یک سال بعد هیئت حمایت از کرسی‎های نظریه‎پردازی و مناظره تشکیل شد و در طول 23 سال، مدتی وقفه کوتاهی داشت و دوباره به فعالیت پرداخت و ثمرات خوبی داشت و علیرغم وجود برخی محدودیتها توانسته در روند نهضت نرم افزاری وتولید نظریه موفق باشد. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ضرورت راه اندازی کرسی نظریه پردازی جنسیت گفت: این حوزه مهم و خطیری است؛ ما در کرسی‌های نظریه‌پردازی، صاحب نوآوری‌هایی بوده‌ایم و باید این کرسی نیز به بهترین شکل عهده‌دار رسالت مهمی شود.

حوزه باید علمدار دفاع از زن و خانواده باشد
آیت‌الله رشاد گفت: حوزه باید علمدار دفاع از زن و خانواده باشد؛ چرا که این امر تکلیف جوهری و ذاتی دین است؛ وی افزود: باید وارد گود شویم و با نخبگان، مشورت کنیم؛ بسیاری از نهادهای علمی و پژوهشی و حوزوی، گروه بانوان دارند و این ظرفیت مهمی است، ما در این راستا گروههای مرتبطی در دانشگاهها و پژوهشگاهها و حوزه‌ها داریم.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بیان کرد: مساله زنان، چند وجهی است و گاهی متولیانی دارد که در کرسی‌ها باید به این امر توجه داشت؛ در این راستا باید به ساختار معرفتی و مبانی کرسی دست یابیم و برش علمی بزنیم و هر موضوع باید نسبت به زن و خانواده بررسی شود؛ از طرفی هر کرسی اعضایی با رزومه قوی داشته باشد تا پاسدار فرهنگ دینی و ایرانی و ادبیات فارسی باشند. آیت‌الله رشاد عنوان کرد: همچنین به کارهای جانبی از جمله شناسایی نظریه‌ها و صاحب‌نظران باید توجه داشت؛ ما در کرسی‌ها، 7 هزار کتاب از نهادهای علمی جمع‌آوری کرده‌ایم تا حرف تازه‌ای در مورد موضوعات روز داشته باشند، باید مقالات و آثار انجمن‌ها در حوزه زن و خانواده مطالعه شود تا آرای اساتید و نظریه‌های اساسی و نقد و بررسی‌ها را داشته باشیم.

دکترخدابخش احمدی، دبیر هیئت حمایت از کرسی‌ها نیز در این جلسه متذکر شد: دشمن از جبهه زن و خانواده می‌تواند لطمات زیادی به جامعه دینی بزند و از این نظر حوزه بسیار مهمی است. وی بیان کرد: باید در این حوزه مهم اثربخش باشیم و جهادی به کار بپردازیم؛ اگر جهادی اقدام کنیم در این مسیر، شهید هم خواهیم داشت و اگر هنوز در این حوزه شهید نداریم چون جهادی کار نکرده‌ایم. احمدی عنوان کرد: مفاهیم آلوده‌ای در حوزه و دانشگاه وارد حوزه خانواده شده و در مقالاتی، فهرستی از این واژه‌ها و مفاهیم الوده را می‌بینیم، ما در حوزه خانواده مساله حل نشده زیاد داریم و باید به مباحث علمی در حوزه خانواده بپردازیم، اما هنوز در ابتدای راه هستیم و باید استانداردسازی در حوزه موضوعات خانواده شکل بگیرد. وی با اشاره به شناسایی نظریه‌های بالفعل و بالقوه به عنوان وظیفه کمیسیون گفت: ارتباط با مراکز علمی مرتبط با حوزه زن و خانواده و ستادهای علمی و مراکز تصمیم‌گیری و پژوهشگاهها و حوزه و دانشگاه اهمیت زیادی دارد تا بتوانیم شبکه ارتباطی خوبی ایجاد کنیم. وی خاطرنشان کرد: نظریه اساس علم را تشکیل می‌دهد و پژوهش تا به نظریه منجر نشود و نظریه تا وارد علم شود تاریخ انقضایش تمام می‌شود و با تبدیل به دانش و تحقیقات باید به ماندگاری علم کمک کرد.