تاریخ انتشار: 1405/04/22
در نشست علمی "جنگی که هست؛ ...روایت فتح" با حضور اعضای هیئت علمی پژوهشکده مرح مطرح شد: مساله فتح و پیروزی در جنگ اخیر، امری عینی و بدیهی است که باید به بهترین نحو روایت شود
مساله فتح و پیروزی در جنگ اخیر، امری عینی و بدیهی است که باید به بهترین نحو روایت شود
در این نشست که با حضور اعضای هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده برگزار شد، بر ضرورت توجه به روایت فتح در سلحشوری، حماسهآفرینی، امیدبخشی و به ویژه نقش بانوان در روایتگری فتح تاکید شد.
سرکارخانم فریبا علاسوند با اشاره به روایت فتح در جنگی که گذشت اظهار داشت: سخن گفتن از موضوع روایت فتح مردم مقاوم ایران به این امر نیاز دارد که مقداری از حادثه و واقعه جنگ فاصله بگیریم تا بهتر دورنمایی از این حماسه پیدا و ابعاد فتح و پیروزی را تبیین کنیم. علاسوند بیان کرد: ما در میانه جنگ قرار دادیم و در میانه این جنگ، هنوز سرود پیروزی و فتح خواندن و شادمانی، زودهنگام است و به فرموده رهبر شهید آن قرار و آرامش در فتح و پیروزی نزدیک است و باید منتظر همه این اتفاقات بمانیم. وی تصریح کرد: برای حفظ میراث گفتمانی مقام معظم رهبر شهید مبنی بر اینکه مردم ایران، مردمی سلحشور، مبارز، قدرتمند و با افتخاری هستند، باید تلاش کرد تا احساس نشاط و موفقیت و امید در دل ملت وجود داشته باشد؛ ملتی که روحیه نشاط و امید به آینده را از دست بدهد طعمه بسیار چربی برای استعمار خواهد بود.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده در زمینه الزامات ضروری جهت کسب توان بیشتر در مبارزه و جنگ عنوان کرد: در این راستا یکی از مسائل مهم بحث وحدت و همبستگی است؛ گاهی با نیتهای خوب این وحدت مخدوش میشود و این قدر افراد نگرانیهای خود را مطرح میکنند که سطح موفقیت و امید و حماسهای را که خود ایجاد کرده اند، تحت الشعاع قرار میگیرد. وی خاطرنشان کرد: ما بنا داریم گوشزد کنیم که نقاط روشن و امیدبخشی که در این حوزه مقاومت ایرانی و شیعی و اسلامی وجود دارد باید مورد صیانت قرار بگیرد؛ در قرآن کریم آمده: ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَة مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ که بخشی از امت را به آموزش علم ترغیب میکند، در حالی که آیه در میان جنگ نازل شده و تاکید دارد که عدهای جنگ و امدادهای الهی را برای مردم روایت و خبرنگاری کنند. علاسوند اظهار داشت: در واقع این آیه قرآن به اهمیت روایتگری جنگ میپردازد؛ چرا که جنگ میان مسلمین و کفار، رویدادی تاریخی است و در جنگهای ایمانی، نقاط امید و امدادهای غیبی زیادی رخ میدهد که اگر جریان مقاومت مراقب این نقاط روشن نباشد و نگاهی مادی به جنگ داشته باشد نمیتواند حقیقت جنگ را برای امتها تبیین نماید و جامعه دچار یاس میشود.
امدادهای غیبی جنگ را باید برملا و فتح را روایت کنیم
وی گفت: در جنگ میان ایران و جبهه کفر، که بسیاری از کشورها بر این باورند که قدرت نظامی و جنگ افزاری بالایی در آمریکا وجود دارد، امدادهای غیبی جنگ را باید برملا و فتح را روایت کنیم. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده افزود: غیب یکی از مسائل مهم تبیینی است و ایمان به غیب جز الزامات دستوری ماست و اثر زیادی در شهودمان دارد و مابه الامتیاز دیدگاه دینی ما با دیدگاه غربی این است که نگرش غربی، به شدت مادی است. وی بیان کرد: در برنامه الهی، مساله غیب مهم است؛ فیزیکِ عمل نیک، شهود عمل است و بخش زیادی از مشکلات افراد را حل میکند؛ این مهم است که در منازعه حق و باطل بدانیم جنبه علمی امداد و روایت فتح وجود و جنبههای درمانگری روحی ما را برعهده دارد. علاسوند عنوان کرد: مثلا در رویداد تلخ شهادت عزیزان در میناب دیدیم آن چه مادران و پدران را نگه میدارد حس نامیرایی در شهادت آنان است که انسانها را صبور میکند و این حس در مرگ نیست. وی تصریح کرد: وقتی قرآن شهادت را تبیین میکند از جنس مژدگانی گرفتن و تبیین تبادل غیبی شهید با جهان است؛ برای مثال با اینکه از شهید ماکان هیچ ذرهای از بقایا نمانده و حتی قبری برای فرزند وجود ندارد؛ اما مادر ماکان عزیز میگوید ماکان فرزند ایران است. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده خاطرنشان کرد: در واقع این زن به گونهای مواسات و همدلی از هموطنان گرفته که احساس میکند کودکش، فرزند همه ایران است و این دگردیسی معنوی باعث میشود مادر شهید، مادر اعتقادات و معنویات شود. وی اظهار داشت: امدادهای غیبی و ضریبی که خداوند به لشکرهای غیبی میدهد بسیار کمککننده است و خداوند، با لشکر خود، مسلمانان را یاری میدهد و شاید به همین دلیل بود که آمریکا و اسرائیل در طول جنگ، نتوانست به خیلی از جنایتها بپردازد.
مراقب باشیم روایت فتحمان در لابه لای بحثها و دعواهای سیاسی و سلیقهای ناگفته نماند
علاسوند گفت: امدادهای غیبی با ادبیات الاهیاتی که دارد در زیست عمومی مردم تجربه میشود و همین امر مردم را در صحنه نگه داشت و ایران توانست افسانههای قدرت امریکا را تخریب کند و آن دایره هراس شکسته شود؛ اما باید مراقب باشیم روایت فتحمان در لابه لای بحثها و دعواهای سیاسی و سلیقهای ناگفته نماند.
مساله فتح در جنگ اخیر یک امر عینی و بدیهی است
در ادامه این نشست حجتالاسلاموالمسلمین امیر مهاجرمیلانی افزود: مساله فتح و پذیرش فتح ایران برپایه هر نگاه و منظر و چارچوب و فهمی که داشته باشیم یک امر عینی و بدیهی و شهودی است. وی تصریح کرد: این روایت انکارناپذیر است و با کوچکترین تامل میتوان دید این فتح، یک واقعیت است و پیچیدگی ندارد؛ چرا که دشمن با عده و عده و انگیزه کذایی وارد جنگ با ایران میشود و به هیچ یک از اهداف خود نمیرسد و 40 روز میجنگد و بعد از مدتی به متنی میرسیم که حتی به زعم دشمنان این توافقنامه به نفع ایران است. حجتالاسلاموالمسلمین مهاجرمیلانی عنوان کرد: در سطح تحلیل گران بینالمللی نیز بر این باور هستند که آمریکا پیروز نشده و مساله جنگ به نفع ایران تمام شده، پس روایت فتح قابل انکار نیست و اصل قضیه مشخص است.
وی بیان کرد: باید به سمت دیگری از ابعاد فتح برویم و در این میان یک موضوع، فهم پدیده فتح بر پایه نگاه دینی و براساس شواهد عینی و میدانی است، ایران در این نزاع نابرابر توانست مقاومت کند و جنگ، طبق پیش بیینی دشمن پیش نرفت، پس امدادهای غیبی و نصرت الهی و وعده الهی بخش مهمی از این قضیه است.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده خاطرنشان کرد: فتح به معنای گشایش است و در سنت الهی و دینی همه گشایشها مسبوق به سختیها و پیچیدگیها و دشواریها و اندوههاست و هیچ فتحی به آسانی ارزانی نمیشود. وی اظهار داشت: خداوند در آیه قرآن أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم مَّسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ میفرماید: آیا گمان کردید داخل بهشت مى شوید، بى آن که حوادثى همچون حوادث گذشتگان به شما برسد؟! همانان که سختى ها و زیان ها به آنها رسید، و آنچنان بى قرار شدند که پیامبر و افرادى که با او ایمان آورده بودند گفتند: «پس یارى خدا کى خواهد آمد؟!» (به آنها گفته شد:) آگاه باشید، یارى خدا نزدیک است!
حجتالاسلاموالمسلمین مهاجرمیلانی گفت: انسانهای موفق در گذشته مشکلات و آسیبها را تجربه و تحمل کردند تا مسیر همواره شده است؛ باید بدانیم نصرت الهی نزدیک است و بین نصرت الهی و فتح پیوند و ارتباط نزدیکی است. وی افزود: فتح در سنت الهی از مسیر رفاه نیست و در تاریخ نیز مومنین این مسیر را با مشکلاتی پیمودهاند و در شرایطی که رنج بالا بوده و به مرور مومنین دارند نا امید میشوند، خداوند میگوید سنت الهی نزدیک است و در این جا رابطه مستقیمی در سنت الهی بین فتح و رنج وجود دارد. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده بیان کرد: در واقع سنت الهی این است که از مسیر رفاه مطلق نمیتوان به فتح رسید، پس به صابرین بشارت شده مسیر حرکت به قله همواره نیست و جامعه ایرانی مسیر درستی را میپیماید و در این 50 سال در امر الهی طی مسیر کرده و به همان اندازه سربلند بیرون آمده است. وی عنوان کرد: با عدد و رقم و دانش بشری نمیتوان به سنت الهی پی برد؛ در طول این سالها ایران با انقلاب اسلامی امکان هضم شدن در نظم آمریکایی محوری را از میان برد؛ البته جریان رقیب اجازه نمیدهد ایران از منافع استفاده کند و دکترین غرب و سیاست امریکا از ابتدای انقلاب درصدد بود ایران را محروم کنند تا نتواند غرب را به چالش بکشانند.
حجتالاسلاموالمسلمین مهاجرمیلانی تصریح کرد: هدف آنها حذف ایران از نظم جهانی بود و ایران توانست دکترین را جا به جا کند و از بیرون توانست تبدیل به الگویی برای دیگر کشورها شود که میتوان در مورد آن اندیشه کرد. وی ادامه داد:ایران توانسته یک اتمسفر غیر رسمی را بسازد و خارج از نظم آمریکا محور تنفس کند و از بین نرود و این اکوسیستم غیر رسمی هر روز بالندهتر میشود و در صنعت هستهای و پزشکی و نفتی ما گشایشهایی اتفاق میافتد؛ البته با درد و رنجهایی نیز همراه بوده است. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده اظهار داشت: در طول 50 ساله میبینیم با همه کم و کاست و فراز و فرود، به تدبیر رهبر شهید این راه در مسیر اراده الهی قرار میگیرد و درد و رنج اتفاق میافتد و بعد با تحمل و ادامه مسیر و نصرت الهی همراه است. وی خاطرنشان کرد: ایران میتواند اتمسفری بسازد که نظم آن آمریکامحور نیست و اگر بتواند به طور کامل آنچه باید پس دهد مساله تمدنی تا 20 سال آینده جدی میشود؛این جا مساله نظامی پررنگ میشود.
حجتالاسلاموالمسلمین مهاجرمیلانی گفت: یکی از عوامل مهم این بود که ایران یک سیستم غیر رسمی راه انداخته و همین سیستم غیر رسمی توانست پیروز شود و این سیستم غیر رسمی به ایران امکان تنفس بدهد، درست است که این سیستم غیر رسمی هزینههای سنگینی در مقطعی انجام میدهد اما بخشی از الزامات حرکت به سمت تعالی است. وی افزود: بخشی از جامعه ایران که به آن بخش خاکستری میگوییم این اواخر کنشگریهای ارزشمندی داشت؛ اما در مجموع آنچه بخش خاکستری میخواهد که رفاه خالی از درد برای جامعه کنونی باشد، یک تخیل است؛ برپایه همین منطق سیاسی است که جریانهای سیاسی گاهی رأی اخذ میکنند و طبق زندگی عادی رفاه مند خالی از مشکلات و درد بر پایه نظم آمریکا محور آن را دنبال میکنند.عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده بیان کرد: این جریان سیاسی درصدد است تا به جامعه چنین نگرشی را بفروشد و این دیدگاه متقاضیانی نیز دارد، اما شاید همین امر پاشنه آشیل جریان انقلاب شود. وی عنوان کرد: اگر ایران و این مردم مبعوث شده در ادامه مسیر منطق 50 ساله را ادامه ندهند و تغییری در کنش جمعی جامعه اتفاق بیفتد از مسیر سنت الهی و سنت تشریعی و تکوینی خارج شوند دیگر خدا انسان را به خودش و داشتههایش میسپارد، از سوی دیگر جامعه دینی و جامعه مبعوث شده باید نسبت به بقای این سیستم غیر رسمی که در این 50 سال تاسیس شده و امکان زیست ایران را فراهم میکند حساس باشد. حجتالاسلاموالمسلمین مهاجرمیلانی تصریح کرد: هر گونه کنش سیاسی که بخواهد ایران را در نظم جهانی امریکا محور هضم کند، قدرت ایران را از بین میبرد و در نزاع بعدی در آینده اگر ایران در نظم جهانی امریکا محور هضم شود دیگه هیچ اهرم مهمی را نخواهد داشت تا بخواهیم به فتح برسیم.
برخی از جریانهای سیاسی در صدد هستند ایران را در نظم امریکا محور هضم کنند
وی خاطرنشان کرد: جامعه دینی باید نسبت به این امر آگاه باشند که برخی از جریانهای سیاسی در صدد هستند ایران را در نظم امریکا محور هضم کنند و با یک تمدن ناممکن مواجه میشویم، پس باید مراقب باشیم. ماهیت فتح توسط جبهه مقاومت از 7 اکتبر و حوادث بعد از آن به خوبی برای جهان تعریف شده است.
در ادامه این نشست علمی دکتر زهرا شریف گفت: فتح در ادبیات ما به فتوحاتی که محسوس نیستند گره می خورد و ماهیت آن در آیات سوره مبارکه توبه و احزاب بیان شده است. وی با بیان اینکه ماهیت فتح توسط جبهه مقاومت از 7 اکتبر و حوادث بعد از آن به خوبی برای جهان تعریف شده افزود: ما گاهی فتح را این گونه تعبیر میکنیم که خاک اسرائیل را فتح کرده و به توبره میکشیم و به لحاظ جغرافیایی فتح میکنیم؛ درست است قطعا مسجد الاقصی نیز فتح خواهد شد اما ماهیت فتح اصلی این است که عده و عُدهای بشارت بر ایمان را بتوانند بیان کنند و ماهیت این فتح از 7 اکتبر محقق شده است. شریف بیان کرد: جهان مفتون و متعجب از گروه قلیلی است که ایده خود را در مقاومت بیان کرده و نشان داده امکان تحقق دارند و ماهیت این پیشروی محقق شده و به جای اینکه منتظر باشیم فتح الفتوح اتفاق بیفتد روی همین سرمایه گذاری میکنیم.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده عنوان کرد: در زمانی به سر میبریم که رسانهها و اخلاق مدارها و آزادگان و کسانی که در تمدن غربی و آمریکا زندگی میکنند متوجه این تواناییها شدهاند، پس معطل ماندن برای نتیجه مذاکره و پایان جنگ درست نیست. وی تصریح کرد: اگر از فتح الفتوح بخواهیم سخن بگوییم در مقدمه بیان ایده مقاومت انسان شناسی و ارزش شناسی و امت و حاکمیت اسلامی فراهم شده و برای روایت فتح تحقق ماهوی آن رخ داده و جهان منتظر تبدیل شدن به مانفستها و سیاستگذاریها شده است. شریف خاطرنشان کرد: صحبت از اینکه نصر خداوند کجاست در واقع سوال اصلی نیست و مسأله این است که نصر یک ماهیت کشسانی دارد که اکنون محقق شده و نشانگان آن این است جهان آماده شنیدن ایدههای علوم انسانی و نظامی و سیاسی از ایده مقاومت است. وی اظهار داشت: در ایران اوج نقد علم مدرن در دانشگاهها و نوشتهها و مواجهها دیده میشود و نباید این را معطل نگه داریم؛ باید بدانیم ایده مقاومت برای جامعهای که متکثر است چیست؛ لذا مقدماتی آماده شده که سوالات جدی از علوم انسانی پرسیده شود. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده گفت: نشانه دیگر این است بازدارندگی بینالمللی قوی ایجاد شده است؛ رسانههای بیگانه در جایی گفته بودند ایران دیگر از جنگ نمیترسد و این خود بازدارندگی به معنای واقعی است، اما این سوال منحرفی در جبهه مقاومت نباید مطرح شود که تا کی و چگونه خواهد بود.
برای بازدارندگی به ایده مقاومت اعتماد کنیم
وی افزود: یکی دیگر از نشانهها از این فتوحات، وجود امنیت قوی است، ما دیدیم در اوج جنگ، کاروانها به حج رفته و بازگشتند؛ پس ما باید برای بازدارندگی به ایده مقاومت اعتماد کنیم. شریف بیان کرد: یکی دیگر از نشانهها تشکیل یک خانواده منسجم است؛ خیابان امری بدیهی بوده و خود خیابان صحنه تفاوت آرا و تعارضات است و این یک خانواده بزرگ را نشان میدهد؛ در این راستا خانواده ایرانی میداند چگونه به توانمندی برسد و از این تعارضات به نتیجه خوبی دست یابد. وی تصریح کرد: فتح اصلی بلوغ در جامعه ایرانی است که در طول سالها به اوج رسیده و و صبوری و تحملی که برای رشد ایران داشتیم و خون دلی که لعل شد نتیجه داده است؛ جامعه ایرانی به صراحت میتواند نظر خود را مطابق با پیوستها و مستندات بیان کند. عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده عنوان کرد: پیام رهبری مبنی بر به رسمیت شناختن گفتمانی که اجراییات کشور را بر عهده دارند نشان از دغدغهمندی ایشان است در واقع به رسمیت شناختن گفتمانی است که میخواهد اجرائیات کشور را عملیاتی کند؛ این مسیر بلوغ جامعه ایرانی ادامه خواهد یافت و تا جایی که بر این الاهیات فتح متکی باشیم میتوانیم به پیروزی برسیم و پیروزی نهایی در جامعه مهدوی انجام خواهد شد.
طبق منویات رهبر شهید باید فتح را با امیدواری و تکیه بر دستاوردها روایت کرد
در ادامه نیز دکتر زهرا داورپناه تصریح کرد: با توجه به شهادت رهبر انقلاب، یکی از سوالات متداول این بود که بعد از ایشان در این جنگ باید چه کنیم؛ بنده مطالعهای بر منویات رهبر شهید از جنگ 12 روزه تا قبل از جنگ رمضان داشتم که نکات بسیار مهمی برای پاسخ به این سوال در آن احصا شده است. وی اظهار داشت: طبق مطالعهای که در مورد بیانات رهبر داشتم این بود که در بسیاری از موارد تیزبینی خاصی روی مسائل داشتند و کسانی که تسلط بر روی بیانات امام خمینی(ره) و رهبر شهید و آیات و روایات داشتند تکلیف را در این شرایط بهتر میدانستند. داورپناه خاطرنشان کرد: در این اوضاعی که همه نگرانیهایی داشتیم نسبتی میان افق مطلوب آرمانخواهی و شرایط عینی طبق منویات رهبری قابل مشاهده بود؛ در بسیاری از منویات ایشان از جنگ 12 روزه تا جنگ تحمیلی سوم، یک نکته مهم وجود داشت اینکه رهبر شهید بسیار به امید وفادار هستند، چون امید پدیدار مهم در مسیر وفاداری به نظام و انقلاب و میهن است. وی گفت: در این راه، سختیهایی وجود دارد و ایشان همه بایدها را بر امید استوار میکنند؛ امام شهید به ملت ایران اعتماد به نفس میداد همانطور که امام خمینی(ره) مظهر این امید بود.
عضو هیأت علمی پژوهشکده زن و خانواده افزود: ایشان بسیار روی امید جوان ایرانی تاکید داشتند و میفرمودند کسانی که این امید را نمیخواهند شیاطین خبیث هستند؛ در جنگ 12 روزه ایشان ضمن امیدبخشی به ملت ایران، تاکید داشتند که ما قربانی نیستیم و در بیاناتشان بارها واژه تبریک برای پیروزی بر آمریکا و اسرائیل و تبریک برای اتحاد ملت و موفقیت نیروهای مسلح شنیده شد. وی بیان کرد: رهبر شهید بارها اقداماتی مفید را برای تبیین وفاداری به نظام و انقلاب مطرح کرده بدند که بسیار توجه به آن در شرایط فعلی اهمیت دارد؛ متاسفانه در برخی از مواقع گرفتار شتابزدگی در اظهار نظر هستیم و ایشان تاکید دارند سخنرانان موضوع وفاداری به نظام را تبیین کنند و باید در بیان اشکالات ساختارها و سازمانها و انسانها، از شتابزدگی پرهیز شود و باید میان شور و هیجان با جنجال و بی صبری فرق گذاشت. داورپناه با بیان اینکه طبق منویات رهبر شهید باید فتح را با امیدواری و تکیه بر دستاوردها روایت کرد یادآور شد: ایشان در زمینه جنگ نرم تاکید داشتند که باید آگاهانه آماده مواجهه با آن باشیم و برای حفظ جریان مقاومت و جمهوری اسلامی قدم برداریم و راوی و روایتگری قوی باشیم.
وی عنوان کرد: گاهی نیروهای انقلابی از نا امیدی سخن میگویند و این گونه القا میکنند که ما مشغول دستاوردسازی بودهایم و این بسیار خطرناک است؛ باید بدانیم فاصله میان تلاش با پیشرفت و رسیدن به هدف، امید و امیدآفرینی است. عضو هیأت علمی پژوهشکده زن و خانواده اظهار داشت: اصرار بر آرمان باید ما را مستلزم کند که با امید و اعتماد به نفس سخن بگوییم و باور کنیم هر یک دارای رسالتی برای روایت فتح هستیم و با خدمت به مردم و امیددهی به جامعه و با خشم علیه دشمن برای انتقام باید در این مسیر قدم برداریم. وی خاطرنشان کرد: جنگ وقتی تمام میشود که این قدر قوی باشیم تا بازدارندگی ایجاد شود؛ در این باره رهبر شهید تکیه بر قدرت الهی را مایه امیدواری میدانند؛ اگر این فضا و مسیر معنوی را به موازات تلاشهای مادی خود بپیماییم میتوانیم به هدف برسیم. داورپناه تصریح کرد: رهبر شهید بصیرت و تجربه دارند و تاریخ میدانند و به منبع وحی توسل میجویند و تذکر می دهند و نباید عدهای به خاطر دلسوزی، ناخواسته حرمت ملت و مردم و جمهوری اسلامی را حفظ نکنند.
زنان، توانمندی زیادی در روایت قدرت و پیروزی دارند
دکتر سمیه حاجی اسماعیلی عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده زن و خانواده در این نشست با اشاره به موضوع بحث قدرت و پیروزی از منظر زنانه گفت: قدرت معمولا در علوم سیاسی کلاسیک با غلبه تعریف میشود؛ اندیشه غرب و بخش مهمی از نظریههای قدرت در بستر جنگ و نا امنی و رقابت سیاسی شکل گرفته در چنین فضایی قدرت، عمدتا با توانایی بقا در شرایط منازعه تعریف میشود. وی تصریح کرد: هابز یکی از اندیشمندان کلاسیک قدرت، انسان را موجودی میبیند که در حال کشمکش است و دولتی باید بیاید از فروپاشی شروع کند از اینکه انسانها یکدیگر را بدرند و قدرت در این معنا پرسش است چه کسی در این شرایط منازعه میتواند اعمال قدرت کند. حاجی اسماعیلی بیان کرد: نقدی که از منظر مطالعات زنان به علوم اجتماعی وارد شد این است که چرا به مفاهیمی که به ظاهر جهانی هستند توجه نمیکنیم و در بستر تاریخی مردانه شکل گرفته است و قدرت توانایی و سلطه بر دیگران تعبیر میشود انگار در بستر تجارب مردانه شکل گرفته است. وی با بیان اینکه زنان توانمندی زیادی در روایت قدرت و پیروزی دارند ادامه داد: اشکال این بود چرا تجربه زنان در تولید قدرت غایب یوده و چرا خانواده در نظریه های قدرت دیده نمیشود و چرا مادری موضوع قدرت نیست. وی در این خصوص تصریح کرد: تفکیکی که در مباحث قدرت ارائه دادند قدرت در معنای جامعه شناسی کلاسیک است کسی بتواند اراده خود را بر دیگری تحمیل کند دیگری قدرت به مثابه توانمند سازی بوده و توانایی حفظ و ایجاد کردن و تداوم بخشیدن است.
عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده زن و خانواده بیان کرد: مادری که نسلی را تربیت میکند طبق این تعبیر دارای اعمال قدرت است و جامعهای که بحران را پشت سر گذاشته و میتواند خود را بازسازی کند، در واقع دارد قدرت را به نمایش میگذارد و قدرت ظرفیت حفظ آفرینش نیز هست. وی گفت: قدرت در واقع به معنای تخریب و اعمال اراده بر دیگری نیست؛ گیلیگان که به نظریه اخلاق مراقبت در کتاب مشهور خود صدای متفاوت نشان میدهد که سنت اخلاقی غرب عمدتا بر مفهومی اخلاق عدالت بنا شده است که اخلاق عدالت از طریق اصولی چون اصناف و حق و برابری مسائل را حل میکند. حاجی اسماعیلی افزود: گیلیکان متوجه شد زنان وقتی با مسائل اخلاقی مواجه میشوند از یک منطق دیگری استفاده میکنند و بیشتر به این پرسش توجه دارند که چه چیزی نیازمند مراقبت است و چگونه از فروپاشی رابطه جلوگیری و زندگی را حفظ کنیم. وی بیان کرد: وی نمیخواهد بگوید اخلاق عدالت ارزشی ندارد، بلکه میخواهد بگوید تمدن مدرن فقط نیمی از اخلاق را دیده و باید به اخلاق مراقبت نیز توجه داشت؛ پس از گلیکان، نظریهپردازانی آن را توسعه دادند و گفتند این مراقبت فقط ویژگی زنانه نیست و بنیان تمدن است و هیچ جامعهای بدون مراقبت دوام نمیآورند.
عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده زن و خانواده تصریح کرد: بنابراین از این جنبه بحث اخلاق مراقبت مهم میشود و اساسا جنگ دو جبهه نظامی و اجتماعی دارد و ارتش در خط مقدم ایستاده اما جامعه در پشت جبهه در حال مقاومت است و این نکته مهم است جنگ و دشمن فقط زیرساختها را نشانه نمیگیرد بلکه امید و روابط خانوادگی را هدف قرار میدهد. وی اظهار داشت: در واقع جنگ تصور مردم را نسبت به آینده و دستاورد جنگ هدف قرار میدهد و اتفاقا تخریب فیزیکی برای دشمن مهم نیست و فرسایش روحیه اجتماعی مردم برای دشمن بسیار مهم است و اگر جامعه انسجام خود را حفظ کند بخشی از اهداف دشمن ناکام میشود. حاجی اسماعیلی خاطرنشان کرد: در جنگ باید به ادامه زندگی و حفظ دستاوردها و روایت دستاوردها چه در جنگ و بین مردم در جامعه پرداخت؛ اگر به دقت توجه کنیم چنین قدرت مراقبتی را از منظر فرهنگ شیعی و سنت شیعی و نمونه تاریخی و تمدنی داریم. وی گفت: در کربلا میبینیم حضرت زینب در کربلا نماد قدرت و از جنس سلطه نیست و فرمانده نظامی و صاحب لشکر نیست، اما بقای نهضت عاشورا وابسته به اوست آنچه بعد از نبرد اتفاق افتاد اثرگذارتر و تمدنی بود و حضرت زینب توانست واقعه عاشورا را استمرار دهد.
عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده زن و خانواده افزود: در جنگ تحمیلی سوم، مسئولیت مهمی در روایتگری بر عهده داشتیم و علاوه بر اینکه در صحنه نبرد دستاوردهایی به دست آوردیم در جامعه هم به دستاوردهایی رسیدیم و نباید بگذاریم از بین برود. وی بیان کرد: وحدت و انسجام و همبستگی در میان جنگ و بعد از آن برای حفظ دستاوردها مهم است و در بحران خیلی از شکافها کمرنگ میشود و باید این سرمایه اجتماعی بعد از بحران جنگ حفظ شود و اعتماد متقابل و قداکاری به عنوان سرمایه اخلاقی باید مورد توجه قرار بگیرد و حفظ شود. حاجی اسماعیلی عنوان کرد: در جنگ تقویت هویت جمعی مهم است و پاسخ به هویت دینی و ملی را شکل میدهد و این دستاورد نیاز به مراقبت دارد؛ از جمله ایمان که باید در بحران معنویت باید تقویت شود. وی اظهار داشت: جامعه ای که بحران را پشت سر می گذارد و میتواند امید را حفظ کند و توان بازسازی دارد سرمایه ارزشمندی است؛ همانند عاشورا که فقط بحث شهادت مطرح نبود و حفظ ثمره شهادت بحث مهمی به شمار میرفت و اگر این اتفاق نمیافتاد عاشورا تمدن ساز نمیشد. عضو هیأت علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشکده زن و خانواده گفت: وظیفه همه ما این است که از دین و معنویت و سرمایه اخلاقی و معنوی محافظت کنیم، امروز جهان بیش از هر زمان دیگری به فهم قدرت نیاز دارد و قدرت به معنای سلطه نیست و به معنای بازسازی زندگی و امید و توانایی ساخت آینده و امید به آینده است.
نظرات



